Elastyczność przestrzeni to jedno z kluczowych pojęć we współczesnym projektowaniu wnętrz, opisujące zdolność pomieszczenia do zmiany funkcji, układu oraz sposobu użytkowania bez konieczności przeprowadzania kosztownych i inwazyjnych remontów. Obejmuje zarówno rozwiązania architektoniczne, jak i dobór wyposażenia oraz detali, które pozwalają użytkownikom łatwo dopasować wnętrze do zmieniających się potrzeb, stylu życia i liczby domowników.
Definicja elastyczności przestrzeni we wnętrzach
Istota pojęcia w projektowaniu wnętrz
Elastyczność przestrzeni w projektowaniu wnętrz to zdolność układu funkcjonalnego i aranżacji do ciągłej zmiany, skalowania oraz adaptacji do nowych scenariuszy życia domowego lub pracy. Oznacza to, że pomieszczenia nie są przypisane sztywno do jednej funkcji, lecz mogą pełnić ich kilka, w zależności od pory dnia, liczby użytkowników lub aktualnych potrzeb. Taka przestrzeń powinna umożliwiać szybkie przearanżowanie: przestawienie mebli, zmianę strefowania, wymianę modułów lub wprowadzenie nowych funkcji bez naruszania podstawowej struktury wnętrza.
W projektach mieszkaniowych elastyczność jest szczególnie ważna w kontekście dynamicznych zmian stylu życia: pracy zdalnej, łączenia aktywności prywatnych i zawodowych, starzenia się mieszkańców, czy pojawiania się kolejnych dzieci. W obszarach komercyjnych, jak biura, restauracje czy hotele, elastyczna przestrzeń oznacza zdolność do szybkich zmian aranżacji pod różne wydarzenia lub modele biznesowe, wspierając ich rentowność i konkurencyjność.
Od różnorodności funkcji do przestrzeni wielozadaniowej
Tradycyjny podział na odrębne, jednofunkcyjne pomieszczenia (osobna jadalnia, osobny salon, zamknięta kuchnia, osobny gabinet) ustępuje miejsca przestrzeniom wielozadaniowym. Elastyczność polega na tym, że jedna powierzchnia może funkcjonować jako strefa dzienna, miejsce pracy, przestrzeń do ćwiczeń, a wieczorem obszar do przyjmowania gości. Osiąga się to m.in. dzięki zastosowaniu rozwiązań mobilnych, modułowych oraz sprytnemu projektowaniu przechowywania.
Takie podejście szczególnie dobrze sprawdza się w małych mieszkaniach, mikroapartamentach, loftach typu open space, ale także w domach jednorodzinnych, gdzie otwarta strefa dzienna może być różnie użytkowana przez poszczególnych domowników. Projektant wnętrz, myśląc w kategoriach elastyczności, planuje nie pojedyncze pomieszczenia, ale scenariusze użytkowania, nakładające się na siebie w czasie i przestrzeni.
Różnica między elastycznością a adaptacyjnością
Choć pojęcia elastyczność i adaptacyjność bywają używane zamiennie, w kontekście wnętrz istotne jest subtelne rozróżnienie. Elastyczność dotyczy przede wszystkim łatwości i szybkości zmiany aranżacji w ramach istniejącej struktury – poprzez przesunięcie mebli, zastosowanie mobilnych elementów czy zmianę konfiguracji przechowywania. Adaptacyjność natomiast oznacza zdolność obiektu do większych, długofalowych przekształceń, np. zmiany mieszkania w biuro lub podziału dużego mieszkania na dwa mniejsze.
W praktyce projektant wnętrz powinien dążyć do połączenia obu cech: przestrzeń ma być elastyczna w codziennym użytkowaniu, a jednocześnie adaptacyjna w dłuższej perspektywie, kiedy zmienia się model życia, struktura rodziny lub funkcja obiektu. To podejście przekłada się na większą trwałość projektów i mniejszą potrzebę gruntownych remontów w przyszłości.
Korzyści z elastycznego podejścia do aranżacji
Elastyczna przestrzeń wnętrza przynosi szereg korzyści zarówno użytkownikom, jak i inwestorom. Do najważniejszych należą:
- możliwość dopasowania układu funkcjonalnego do zmieniających się etapów życia (np. pojawienie się dziecka, praca zdalna, opieka nad osobą starszą),
- oszczędność finansowa wynikająca z ograniczenia liczby generalnych remontów i przeróbek konstrukcyjnych,
- wyższy komfort psychiczny i ergonomia codziennego użytkowania, ponieważ przestrzeń „podąża” za potrzebami domowników,
- łatwiejsza odsprzedaż lub wynajem nieruchomości dzięki możliwości szybkiej zmiany przeznaczenia pomieszczeń,
- większa trwałość estetyczna i użytkowa wnętrza, które może być aktualizowane etapami, bez konieczności całkowitej wymiany wszystkich elementów.
W kontekście zrównoważonego projektowania elastyczność przestrzeni staje się także narzędziem ograniczającym zużycie materiałów i generowanie odpadów. Zmiana sposobu korzystania z wnętrza nie wymaga niszczenia przegród, skuwania okładzin czy wymiany całego wyposażenia, lecz raczej przearanżowania, wymiany pojedynczych modułów lub tekstyliów.
Rozwiązania architektoniczne sprzyjające elastyczności
Elastyczne ściany i podziały przestrzeni
Jednym z podstawowych narzędzi zwiększających elastyczność jest projektowanie tak zwanych podziałów miękkich i półtrwałych. Zamiast stawiać masywne ściany murowane lub żelbetowe, stosuje się lżejsze systemy, które można łatwiej zdemontować lub przearanżować. Należą do nich m.in. ścianki szkieletowe z płyt gipsowo-kartonowych, systemy ścian mobilnych, składanych lub przesuwnych, a także rozbudowane zabudowy meblowe pełniące funkcję przegrody.
Elastyczne ściany przesuwne – na przykład wykonane z lekkich paneli drewnianych, szklanych lub tapicerowanych – pozwalają w kilka chwil zmienić otwarty salon w dwa mniejsze pomieszczenia: strefę dzienną i gościnną sypialnię. W biurach systemy mobilnych przegród umożliwiają szybkie dostosowanie wielkości sal konferencyjnych do liczby uczestników spotkania, co znacząco podnosi efektywność wykorzystania powierzchni.
Otwarte plany i możliwość ich przekształcania
Otwarty plan, choć sam w sobie nie gwarantuje elastyczności, stwarza znacznie większe pole do aranżacyjnych przekształceń niż układ mocno podzielony. Połączenie kuchni, jadalni i salonu w jedną przestrzeń pozwala na tworzenie różnych scenariuszy użytkowania: od wspólnego gotowania i pracy przy dużym stole, po organizację przyjęć domowych, zajęć ruchowych czy kącika zabaw dla dzieci.
Kluczowe jest jednak zaprojektowanie takiego open space w sposób umożliwiający jego okresowe „zagęszczanie” i „rozluźnianie” poprzez zastosowanie mebli mobilnych, przesuwnych przegród lub lekkich ekranów wizualnych. Otwarte plany wymagają także starannego przemyślenia akustyki, tak aby równoczesne funkcje (np. praca i gotowanie) nie wchodziły ze sobą w konflikt.
Instalacje i technologia jako podstawa elastyczności
Elastyczna przestrzeń musi być wsparta przez elastyczną infrastrukturę techniczną. Oznacza to umiejętne rozmieszczenie przyłączy elektrycznych, gniazd, punktów oświetleniowych oraz – w miarę możliwości – instalacji wodno-kanalizacyjnych. Projektant może przewidzieć dodatkowe punkty elektryczne w miejscach, które potencjalnie staną się strefami pracy, odpoczynku czy przechowywania sprzętu multimedialnego.
W biurach duże znaczenie ma zastosowanie podłóg technicznych lub kanałów kablowych, które pozwalają na dowolne kształtowanie układu stanowisk pracy, bez konieczności naruszania ścian. W domach elastyczność instalacji osiąga się m.in. dzięki stosowaniu szyn oświetleniowych umożliwiających łatwą zmianę koncepcji oświetlenia, a także wielofunkcyjnych systemów sterowania, pozwalających dostosować scenariusze światła do różnych funkcji przestrzeni.
Przykłady architektoniczne wspierające elastyczność
W praktyce projektowej pojawia się coraz więcej przykładów budynków i wnętrz, w których elastyczność była jednym z głównych założeń koncepcji. Można wskazać na:
- mieszkania o układzie „open core”, gdzie centralna część pozostaje otwarta, a wokół niej ulokowane są moduły o funkcjach zmiennych, oddzielane przesuwanymi ścianami,
- lofty postindustrialne adaptowane na funkcje mieszkalne, w których stałe elementy konstrukcyjne ograniczono do minimum, a większość podziałów wykonano z lekkich ścian i zabudów meblowych,
- hotele z pokojami typu studio, w których składane przegrody i mobilne meble pozwalają tworzyć różne konfiguracje: od pokoju rodzinnego po mini biuro,
- biura coworkingowe, w których większa część powierzchni to strefy o zmiennej aranżacji, łączące w sobie miejsca pracy, spotkań i wydarzeń.
Tego rodzaju realizacje pokazują, że elastyczność nie jest dodatkiem, lecz rdzeniem koncepcji przestrzennej, wpływającym zarówno na formę architektoniczną, jak i detal wnętrza.
Meble i wyposażenie jako narzędzie elastyczności
Meble modułowe i systemowe
Jednym z najsilniejszych narzędzi budowania elastyczności przestrzeni są meble modułowe, czyli takie, które można konfigurować z powtarzalnych elementów. Systemowe sofy, regały, szafy czy stoły pozwalają dopasować rozmiar, funkcję i układ do aktualnych potrzeb, a w razie zmian – przebudować zestaw, nie wymieniając całego produktu.
Przykładem może być sofa składająca się z niezależnych segmentów siedzisk, narożników i podłokietników, które można dowolnie łączyć, tworząc układ dostosowany do liczby domowników, wielkości pomieszczenia czy funkcji (codzienne siedzenie, okazjonalne spanie, strefa relaksu). Podobnie regały modułowe dają możliwość tworzenia zarówno niskich konsol, jak i wysokich zabudów sięgających sufitu, z opcją włączania elementów zamkniętych, otwartych, z szufladami lub z miejscem na sprzęt RTV.
Meble mobilne, składane i wielofunkcyjne
Meble na kółkach, składane lub transformowane są szczególnie istotne w małych przestrzeniach, w których każdy metr musi pracować na kilka sposobów. Stoliki kawowe na kółkach mogą w razie potrzeby stać się pomocnikami przy sofie, mini biurkami lub dodatkową powierzchnią podczas przyjęcia. Składane krzesła czy hokery można przechowywać na ścianie lub w szafie, wyjmując je tylko przy większej liczbie gości.
Meble wielofunkcyjne – takie jak łóżka chowane w szafie, stoły z funkcją rozkładania, pufy z pojemnikiem, ławki z miejscem na przechowywanie – pozwalają łączyć różne funkcje w jednym obiekcie. Tego typu rozwiązania tworzą fizyczny fundament elastyczności, umożliwiając przełączanie przestrzeni z trybu dziennego na nocny, z rekreacyjnego na roboczy lub z intymnego na reprezentacyjny.
Systemy przechowywania zwiększające elastyczność
Przechowywanie jest jednym z najważniejszych, a często niedocenianych elementów zapewniających elastyczność. Przestrzeń, w której nadmiar rzeczy jest widoczny i nieuporządkowany, traci zdolność do szybkiej zmiany funkcji. Dlatego projektowanie pojemnych, sprytnych systemów przechowywania – zarówno zamkniętych, jak i otwartych – stanowi podstawę dla wielozadaniowego wnętrza.
Sprawdzają się tu m.in. wysokie zabudowy do sufitu, szafy wnękowe z elastycznym podziałem wnętrza (półki, drążki, kosze, moduły wysuwne), a także schowki ukryte w stopniach schodów, ławach, pod łóżkiem lub w zabudowie kuchennej. Kiedy każda rzecz ma swoje miejsce, przearanżowanie wnętrza polega głównie na zmianie ustawienia mebli, a nie na walce z bałaganem.
Tekstylia i akcesoria jako „miękkie” narzędzie zmiany
Tekstylia – zasłony, rolety, dywany, narzuty – oraz detale dekoracyjne pełnią istotną rolę w budowaniu elastyczności nastroju i charakteru przestrzeni. Choć nie wpływają na układ funkcjonalny w sensie technicznym, pozwalają przełączać wnętrze między różnymi „scenariuszami stylistycznymi” bez ingerencji w konstrukcję czy stałe wyposażenie.
Na przykład zastosowanie gęstych zasłon może czasowo wydzielić bardziej przytulną strefę w salonie, ograniczając dopływ światła i wrażeń wizualnych, co sprzyja odpoczynkowi lub projekcjom filmowym. Z kolei lekkie, transparentne tkaniny pozwalają na optyczne powiększenie przestrzeni i zachowanie kontaktu wzrokowego między strefami. Zmiana pokrowców na poduszkach, narzut czy dywanu może przedefiniować charakter wnętrza z bardziej formalnego na swobodny lub odwrotnie.
Elastyczność przestrzeni a funkcje mieszkalne
Strefa dzienna jako przestrzeń wielozadaniowa
W mieszkaniach i domach strefa dzienna jest najczęściej miejscem, gdzie elastyczność ujawnia się najpełniej. Salon połączony z kuchnią i jadalnią musi sprostać wielu zadaniom: być miejscem wypoczynku, przyjmowania gości, spożywania posiłków, często także pracy lub nauki zdalnej. Projektant powinien zatem przewidzieć różne ustawienia mebli i sposób ich rotacji w zależności od trybu użytkowania.
Przykładowo duży stół jadalniany może pełnić funkcję biurka dla kilku osób w ciągu dnia, a wieczorem stać się miejscem wspólnej kolacji. Sofa ustawiona w centralnej części pomieszczenia może być łatwo przesunięta, by zrobić miejsce na ćwiczenia fizyczne czy zabawę dzieci. W tym kontekście kluczowe staje się przemyślane prowadzenie ciągów komunikacyjnych, tak aby umożliwić różne „scenariusze przepływu” bez kolizji.
Łączenie pracy i życia prywatnego w jednym wnętrzu
Elastyczność przestrzeni nabiera szczególnego znaczenia tam, gdzie część życia zawodowego przenosi się do domu. W wielu mieszkaniach nie ma możliwości wydzielenia osobnego gabinetu, dlatego projektant musi znaleźć sposób na wkomponowanie funkcji pracy w strefę dzienną lub sypialnianą, przy jednoczesnym zachowaniu prywatności i porządku wizualnego.
Rozwiązaniami sprzyjającymi takiej elastyczności są m.in.: składane biurka w zabudowie meblowej, wysuwane blaty z regałów, nisze robocze zamykane frontami, a także mobilne ścianki akustyczne i parawany. Dzięki nim ten sam fragment przestrzeni może rano pełnić rolę ergonomicznego stanowiska pracy, a wieczorem zniknąć za frontem szafy lub zostać przełączony w tryb rekreacyjny, bez poczucia permanentnej obecności obowiązków zawodowych.
Elastyczne sypialnie i pokoje dziecięce
Sypialnia, choć z natury kojarzona z funkcją nocną, coraz częściej pełni także inne role: garderoby, gabinetu, pokoju do ćwiczeń lub czasowej przestrzeni do pracy. Elastyczność osiąga się tu przede wszystkim dzięki przemyślanym zabudowom przechowywania, łóżkom z pojemnikami, składanym biurkom oraz neutralnym tłu kolorystycznemu, pozwalającemu na łatwe zmiany w wystroju.
Pokoje dziecięce to bodaj najbardziej dynamiczne pomieszczenia w domu. W ciągu kilku lat zmieniają się potrzeby dziecka: od strefy zabawy na podłodze, przez przestrzeń do nauki, aż po pokój nastolatka wymagający prywatności. Elastyczna koncepcja zakłada stosowanie mebli „rosnących” razem z dzieckiem, takich jak regulowane biurka, łóżka o zmiennej długości, modułowe regały oraz mobilne kontenery na zabawki. Dzięki temu pokój może ewoluować bez konieczności całkowitej wymiany wyposażenia co kilka lat.
Przestrzenie wspólne i gościnne
Elastyczność jest istotna również w kontekście przyjmowania gości. Jeśli w mieszkaniu nie ma osobnego pokoju gościnnego, projektant może przewidzieć rozwiązania pozwalające czasowo przekształcić salon lub gabinet w komfortowe miejsce do spania. Służą temu rozkładane sofy o wysokim komforcie, łóżka ukryte w zabudowie ściennej, a także systemy zasłon lub ścian przesuwnych wydzielających bardziej intymną strefę nocną.
W większych domach elastyczne rozwiązania obejmują także strefy wejściowe, tarasy i ogrody. Przestrzenie te mogą być aranżowane w zależności od pory roku i liczby użytkowników – od kameralnych kącików wypoczynkowych po rozbudowane układy stołów i siedzisk na potrzeby większych spotkań rodzinnych. Zastosowanie modułowych zestawów mebli ogrodowych, pergoli przesuwanych lub składanych oraz oświetlenia o regulowanej intensywności pozwala płynnie przełączać funkcje tych stref.
Elastyczność przestrzeni w obiektach komercyjnych i publicznych
Biura, coworkingi i przestrzenie pracy
W środowisku biurowym elastyczna przestrzeń staje się narzędziem reagowania na dynamiczne zmiany modeli pracy: hybrydowych, projektowych, zespołowych. Zamiast sztywnych siatek jednakowych stanowisk, projektuje się różnorodne strefy: skupienia, współpracy, nieformalnych spotkań i odpoczynku. Układy te mogą być zmieniane w zależności od potrzeb organizacji, liczby pracowników obecnych w biurze oraz charakteru realizowanych projektów.
Kluczowe znaczenie mają tu mobilne meble biurowe, przegrody akustyczne na kółkach, modułowe systemy stołów konferencyjnych oraz otwarta infrastruktura instalacyjna. W coworkingach elastyczność jest wręcz podstawową wartością – ta sama sala może rano pełnić funkcję warsztatową, po południu stać się miejscem pracy indywidualnej, a wieczorem przestrzenią wydarzenia społecznego czy kulturalnego.
Gastronomia, hotele i obiekty usługowe
W restauracjach i kawiarniach elastyczność przestrzeni umożliwia optymalne wykorzystanie powierzchni w różnych porach dnia i przy zmiennym obłożeniu. Stoły o zróżnicowanych rozmiarach, które można łączyć lub rozdzielać, różne typy siedzisk oraz mobilne elementy wystroju sprawiają, że lokal może równie dobrze obsłużyć pojedynczych gości pracujących przy laptopie, jak i większe grupy świętujące ważne okazje.
W hotelach elastyczność przejawia się zarówno w pokojach, jak i częściach wspólnych. Pokoje typu studio, wyposażone w składane biurka, sofy-łóżka, przesuwne przegrody i aneksy kuchenne, mogą być wykorzystywane zarówno przez gości biznesowych, jak i rodziny. Lobby hotelowe, dawniej pełniące głównie funkcję recepcji, przekształcają się w wielofunkcyjne salony: miejsce pracy, spotkań, odpoczynku i wydarzeń, z możliwością szybkiej zmiany układu mebli i strefowania.
Przestrzenie edukacyjne i kulturalne
Szkoły, uczelnie, biblioteki i centra kultury coraz częściej projektuje się jako elastyczne środowiska sprzyjające różnorodnym formom aktywności: nauce indywidualnej, pracy w grupie, warsztatom, prezentacjom. Klasy wyposażone w lekkie krzesła i stoliki na kółkach można szybko przeorganizować z tradycyjnego układu na ustawienie warsztatowe, podział na strefy pracy projektowej czy scenę do prezentacji.
W bibliotekach pojawiają się strefy ciche, półotwarte i głośniejsze, które dzięki mobilnym regałom, panelom akustycznym i meblom modułowym mogą być komponowane na nowo w zależności od potrzeb użytkowników i wydarzeń. Centra kultury, składające się z sal wielofunkcyjnych, często wykorzystują systemy ścian przesuwnych, składanych widowni i modułowych podestów, pozwalających tworzyć zróżnicowane układy sceniczno-widowniowe.
Przykłady strategii w obiektach publicznych
Elastyczność w przestrzeniach publicznych opiera się na kilku powtarzających się strategiach, które mogą inspirować również projektowanie wnętrz prywatnych:
- stosowanie neutralnej, trwałej bazy materiałowej, na której tle łatwo zmieniać wymienialne elementy – np. oświetlenie, grafiki, meble,
- projektowanie „pustej” przestrzeni centralnej, pozwalającej na różne aranżacje wydarzeń,
- wielofunkcyjność wyposażenia – ławki będące jednocześnie miejscem siedzenia i ekspozycji, regały pełniące funkcję przegród, podesty będące zarówno sceną, jak i miejscem do siedzenia,
- modularność i mobilność elementów – ułatwiająca szybką reorganizację bez konieczności angażowania specjalistycznych ekip technicznych.
Te strategie pokazują, że elastyczność nie jest zarezerwowana wyłącznie dla projektów o dużej skali. Można je skalować w dół i adaptować w mieszkaniach, domach szeregowych czy niewielkich biurach, uzyskując podobną swobodę w kształtowaniu sposobu użytkowania przestrzeni.
Projektowanie elastycznej przestrzeni – praktyczne wskazówki
Planowanie scenariuszy użytkowania
Projektant wnętrz, który chce w pełni wykorzystać potencjał elastyczności, powinien rozpocząć pracę od analizy scenariuszy użytkowania, a nie tylko standardowego programu funkcjonalnego. Oznacza to rozmowę o tym, jak mieszkańcy spędzają czas, ile godzin dziennie przebywają w domu, czy pracują zdalnie, jak często przyjmują gości, czy planują powiększenie rodziny, a także jakie mają hobby wymagające przestrzeni.
Na tej podstawie można wyodrębnić kluczowe aktywności, które będą współdzielić tę samą powierzchnię – i zaplanować rozwiązania umożliwiające ich płynne przełączanie. Na przykład w mieszkaniu singla pracującego zdalnie salon może być jednocześnie strefą relaksu, biurem, jadalnią i mini siłownią. Z kolei w domu wielopokoleniowym szczególnie ważne staje się zapewnienie możliwości okresowego wydzielania bardziej prywatnych stref dla poszczególnych członków rodziny.
Minimalizm funkcjonalny zamiast nadmiaru
Elastyczna przestrzeń wymaga świadomego ograniczenia liczby stałych, ciężkich elementów wyposażenia. Zbyt rozbudowana zabudowa, nadmiar mebli i dekoracji mogą skutecznie uniemożliwić przearanżowanie. Dlatego kluczowe jest myślenie w kategoriach minimalizmu funkcjonalnego – wybierania elementów o wysokim stopniu użyteczności i możliwości adaptacji, zamiast gromadzenia licznych rozwiązań wyspecjalizowanych.
W praktyce oznacza to np. wybór jednego większego stołu o zmiennej funkcji zamiast osobnego biurka, małego stolika kawowego i stołu jadalnianego, jeśli metraż na to nie pozwala. Podobnie w garderobach lepiej sprawdzają się systemy modułowe z możliwością rekonfiguracji, niż sztywno zaprojektowane szafy, których układ wnętrza nie poddaje się zmianie.
Neutralna baza estetyczna i warstwy zmienne
W wymiarze estetycznym elastyczność wspiera tworzenie neutralnej bazy: spokojnej palety kolorystycznej ścian, podłóg i głównych mebli, na tle której można wprowadzać zmiany za pomocą wymienialnych elementów. Takie podejście pozwala na łatwe odświeżanie charakteru wnętrza w miarę zmiany gustu lub trendów, bez konieczności przeprowadzania radykalnych remontów.
Warstwę zmienną stanowią tekstylia, oświetlenie dekoracyjne, drobne meble pomocnicze, grafiki i akcesoria. Ich wymiana jest mniej kosztowna i mniej uciążliwa, a jednocześnie silnie wpływa na odbiór przestrzeni. Dzięki temu użytkownicy mogą stopniowo modyfikować swoje otoczenie, zachowując funkcjonalny szkielet, który pozostał aktualny przez lata.
Ergonomia i komfort w zmiennej przestrzeni
Elastyczność nie może odbywać się kosztem ergonomii i komfortu użytkowania. Meble mobilne i składane muszą być równie wygodne jak ich tradycyjne odpowiedniki, a przearanżowanie przestrzeni nie powinno wymagać nadmiernego wysiłku fizycznego. W przeciwnym razie deklarowana elastyczność pozostanie jedynie teoretyczna, a użytkownicy szybko z niej zrezygnują.
Dlatego ważne jest projektowanie rozwiązań, które można obsługiwać intuicyjnie i bezpiecznie, a także zachowanie odpowiednich wymiarów przejść, wysokości blatów, głębokości siedzisk i innych parametów wpływających na komfort. W elastycznym wnętrzu tym większego znaczenia nabiera też jakość oświetlenia – możliwość regulacji natężenia i barwy światła pomaga dopasować atmosferę przestrzeni do aktualnej funkcji, czy to pracy wymagającej koncentracji, czy relaksu wieczorem.